Waarom bedelen vlak voor Prinsjesdag toch een doel kan dienen

Waarom bedelen vlak voor Prinsjesdag toch een doel kan dienen

Door: Bart Jochems | Bart Visser op 3 september 2018

Nederland gaat weer aan het werk en Prinsjesdag komt dichterbij. Dan kun je op je vingers natellen: er wordt in Den Haag om geld gelobbyd. Er moet écht geld bij voor de jeugdzorg, de universiteiten willen met een half miljard ‘knelpunten aanpakken’, minder rechtszaken betekenen geldtekort voor de rechtbanken (ja, echt), het aantal politieagenten op straat moet omhoog.

Het is maar de vraag of zo’n lobby via de media echt effectief is, zo kort voor Prinsjesdag. Het simpele antwoord: op korte termijn niet. Op het ministerie van Financiën is men al bezig met de opmaak van de Prinsjesdag-documenten, de inhoud staat al vast. Daar verandert niets meer aan.

'Op het ministerie van Financiën is men al bezig met de opmaak van de Prinsjesdag-documenten, de inhoud staat al vast'

Dat weten de meeste belangenclubs ook wel. Toch staan de kranten vol met wensenlijstjes en horrorverhalen over wat er gebeurt als dat geld niet wordt vrijgemaakt. Er zijn drie redenen om het kabinet en de Tweede Kamer vlak voor Prinsjesdag toch nog om geld te vragen.

De eerste: er is echt geld tekort. Komt dat geld niet alsnog, dan dreigt hel en verdoemenis. ‘We hebben het kabinet gewaarschuwd’ is dan later – als het inderdaad een rommeltje wordt – het verhaal. Het kan duidelijk maken dat er echt concrete en pijnlijke consequenties bestaan van een paar miljoen minder in de excel-sheets van de minister van Financiën.

De tweede reden is dat het mogelijk het allerlaatste middel is. Kennelijk is het de afgelopen maanden niet gelukt om aan minister en Kamer duidelijk te maken dat er echt budget bij moet. Geen opties meer over en dan moet het via de media, in de hoop dat ‘ophef’ buiten de Kamer de dames en heren politici op andere gedachten brengt.

De route via de media is niet ‘gratis’. Voor politici is toegeven dat je er naast zat of zwichten voor grote druk nooit aangenaam: het prestige kan er stevig onder lijden. Dat chagrijn verpest de relatie voor de komende maanden. Dat is de prijs die moet worden betaald.

'Lobby via de media is niet gratis'

De derde reden om deze weken nog te bedelen om geld kan de eigen zichtbaarheid zijn. De voorman/-vrouw van belangenclub X, Y of Z moet natuurlijk nog wel even laten zien dat zijn/haar inspanning tot een ommekeer heeft geleid. Dus nu een oproep in de krant en straks de achterban vertellen dat die oproep het verschil heeft gemaakt. Punten voor de voorzitter.

Dat bedelen hoort er dus een beetje bij. Het is prima om te laten zien dat er meer dan één belang bestaat; het gaat niet alleen om het op orde houden van de kas, de gevolgen moeten ook door een meerderheid worden geaccepteerd. Het overwicht (in stemmen in de Kamer) mag er misschien nu niet zijn, nu iets in de krant roepen kan heel goed het begin van een lobby-traject voor volgend jaar zijn. Als de verhoudingen en omstandigheden waarschijnlijk anders zijn.

Wie echt invloed wil uitoefenen, begint dus het liefst heel vroeg. En niet bij de minister van Financiën, maar bij beleidsambtenaren op de verschillende departementen. Er is dan nog geen prestige in het spel, mogelijke tegenstanders hebben zich nog niet gemeld; het zou zo maar kunnen lukken. Komt het in de begrotingsvoorstellen, dan is het bijna klaar. Dan is een ‘vluggertje’ in de media – met de daaraan verbonden nadelen – helemaal niet meer nodig.

Door: Bart Jochems (directeur Smart&Able) en Bart Visser (senior adviseur Smart&Able)

Foto: ANP

Volg ons