Spinnen? Probeer het eens met de waarheid

12 oktober 2017 *

Motorblok Rutte III

(C) Ruben L. Oppenheimer

Na meer dan 200 dagen van formeren en radiostilte, is er een regeerakkoord. Van vier partijen nog wel. Dat betekent dat voorlichters, journalisten en politici het druk hebben. Want het eigen verhaal (pro of contra het regeerakkoord) moet zo goed mogelijk verteld worden. Er wordt ‘gespind’.  De grootste misvatting is dat ‘spindoctors’ liegen. Slechte doen dat, de goede vertellen de waarheid:

  1. Een goede spin begint met een duidelijke stelling. Bijvoorbeeld: we zijn tegen bezuinigingen op de zorg. Dát gaan we hard roepen. En om dat kracht bij te zetten, beweren we bij hoog en laag dat het nieuwe kabinet bezuinigt op de zorg. Dat is schandalig (er moet altijd een krachtterm bij) want de gewone Nederlander (als je woorden leent van de tegenstander lijkt het meer alsof je waarheid spreekt) is de dupe.
  2. Een goede spin brengt anderen in verdediging. De boodschapper komt met - op z’n best - de halve waarheid (er is geen bezuiniging, er wordt hoogstens minder meer uitgegeven, er komt 11 miljard bij).  Die vaak toch moeilijk te pareren is. Want bij een onderdeel van de zorg (wijkverpleging in dit geval) staat een min. Dan komt de kwalificatie (de mening is sowieso vaak belangrijker dan het feit in Den Haag): schandalig. Want het moet ‘groot’ gemaakt worden.
  3. Een goede spin is snel. Het effect is het grootst als je snel bent. De eerste zijn met een slim verpakte stelling dwingt anderen in de verdediging: ‘Het is niet waar dat…”. Het frame is dan al gezet, ontkenningen bevestigen feitelijk alleen die indruk (er wordt bezuinigd). Dat is de kracht van de spin.
  4. Een goede spin werkt op lange termijn, niet alleen op korte termijn. En dan de vraag: wérkt het ook echt? Het antwoord: op de korte termijn wel. Mede omdat journalisten doorgaans wel te porren zijn voor het verslaan van een relletje. De btw-verhoging van 6 naar 9% bijvoorbeeld. Drie oppositieleiders kregen alle ruimte om te vertellen dat het ‘een schande’ was. De champagnekurken zouden los kunnen bij de bedrijven ten koste van de burger. Weer een frame. Kritische vragen werden nauwelijks gesteld. Media-aandacht gegarandeerd dus. Maar de ballon wordt alsnog doorgeprikt, want het klopt niet. Je geloofwaardigheid is dan kind van de rekening.
  5. Een goede spin is de waarheid. Nee, meer btw betalen vindt niemand leuk. Feit is dat de lasten voor ondernemers tijdens de komende kabinetsperiode toenemen, de lastendruk voor burgers neemt met meer dan 5 miljard af. Uiteindelijk komt dat in de berichtgeving (weer) terug. Oftewel: een snelle spin heeft effect. Maar doe je de waarheid geweld aan, dan betaal je op enig moment de rekening. Geldt sowieso voor de halve waarheid vertellen of zelfs liegen. Geloofwaardigheid is voor je reputatie veel belangrijker dan een handige oneliner, spin of PR-plannetje. Iets waar het bedrijf Tony Chocolonely zich onlangs nog in verslikte.
  6. Het hele verhaal kan ook een spin zijn. Slecht nieuws of ruzie verkoopt nu eenmaal beter dan goed nieuws of genuanceerde verhalen. Tegelijk maken politici, organisaties en voorlichters hier handig gebruik van. Of, zoals TJ Meeus schreef, journalisten en politici doen het elkaar aan. Je kunt er ook voor kiezen ‘gewoon’ de feiten te presenteren. En journalisten aanspreken op hun verantwoordelijkheid het hele verhaal te vertellen. Een 'dubbele' spin: "Ik vertel het hele verhaal, dus het klopt". De tegenstander heeft dan minder gelegenheid om te spinnen.
  7. Een goede spin maait gras weg voor de ander. Bij de presentatie van een regeerakkoord valt goed te voorspellen wat de kritiek zal zijn. Daar kun je je op voorbereiden. Btw-verhoging, verlaging van dividendbelasting. Vatbaar voor spin. Natuurlijk staat in het regeerakkoord uitgelegd waarom tot iets besloten is. Hierbij geldt dat je het gras voor de voeten van de tegenstander kan wegmaaien door – bijvoorbeeld in een Q&A – de negatieve reacties bij voorbaat te ontzenuwen. Even vooruitdenken dus voordat je iets de wereld in slingert.
  8. Een goede spin is duidelijk. Natuurlijk, formeren met vier partijen betekent compromissen sluiten. Het is dan wel belangrijk om goed en zonder omhaal uit te leggen wat de uitkomst is. Een rookgordijn optrekken maakt dat je verhaal voor allerlei – onjuiste – interpretaties vatbaar is. Als zelfs experts niet precies weten hoeveel geld er de komende periode naar ontwikkelingssamenwerking gaat, dan kan dat duidelijker worden opgeschreven. Als je het (nog) niet met elkaar eens bent, dan moet je nog even door onderhandelen. In plaats van mist creëren.
     

Op de lange termijn geldt maar één devies: probeer het eens met de waarheid. En als die waarheid pijnlijk is; doe daar dan iets aan, denk niet dat je er met handige oneliners en spin wel komt.

Door: Bart Visser, Selma Penseel en Bart Jochems

Deel deze pagina Tweet plaatsen Update plaatsen